رونق اقتصادی با اهرم بیمه (بررسی راهکارهای توسعه بیمه عمر در ایران)

روزنامه جهان صنعت (ویژه نامه بیمه)
سال سیزدهم شنبه 13 آذر 1395 شماره 3509

الهه بیگی با وجود ا ینکه ضریب نفوذ بیمه یکیاز شاخصهای رشد اقتصادی به شمار میرود اما در اقتصاد ایران سهم صنعت بیمه از تولید ناخالص
داخلی بسیار پایین است.یکی از مهمترین عوامل عدم رشد ضریب نفوذ بیمه در کشور، عدم فرهنگسازی مناسب در صنعتبیمه است. در حقیقت علاوه بر عدم رضایت کافیمردم از خدمات بیمه ای، نوعی بی اعتمادی نسبت به بیمه گران وجود دارد.بیمه عمر یکی از سودآورترین بخشها برای شرکتهای بیمه است اما متاسفانه ضریب نفوذ این نوع بیمه در ایران نسبت به استانداردهای جهانی بسیار کمتر و سهم آن در بازار اقتصادیایران بسیار ناچیز است، در حالی که این نوع بیمه از جمله پرطرفدارترین بیمه ها در سراسر دنیا محسوب میشود.
از آنجاییکه بیمه عمر در ایران بسیار مهجورمانده و نیز میتواند تبدیل به یک فرصت اقتصادی شود، ما را بر آن داشت تا گف توگویی با سیدمحمد حسینی پور، کارشناس ارشد صنعت بیمه داشته باشیم و راهکارهای موجود درباره توسعه بیمه عمر در ایران را جویا شویم.این عضو فعال در صنعت بیمه بر این باور است که اجرای سیاستهای نادرست دولتها سبب شده با وجود تلا شهای بسیار در سا لهای گذشته، همچنان مردم ایران با بیمه عمر بیگانه باشند و بیمه مرکزی تا به امروز نتوانسته است بیمه عمر را آنچنان که باید بهجامعه معرفی کند.
متن کامل این گف توگو را در ادامه م یخوانیم؛

-         لطفا دلایل عدم توسعه بیمه عمر در ایران را بیان کنید؟

دلایل عدم توسعه بیمه عمر به دو دسته تقسیم می­شود؛ بخش اول مربوط به بیمه­گران و تصمیم­گیران صنعت بیمه است و بخش دوم به توده مردم و جامعه ارتباط پیدا می­کند.

دلایلی که به بیمه­گران برمی­گردد بدین معنی است که شرکت­های بیمه اگر در سایر رشته­های بیمه­ای به جز بیمه عمر، عملکرد خوب و قابل قبولی داشته باشند و مردم از عملکرد آنها رضایت داشته باشند قطعا در بیمه عمر هم استقبال بیشتری خواهند داشت. اما اگر مردم از بیمه­هایی نظیر بیمه اتومبیل، درمان و غیره رضایت نداشته باشند، طبیعی است که اقبالی به خرید بیمه عمر نداشته باشند.

بنابراین اگر مردم جامعه از شرایط بیمه در ایران رضایت کافی نداشته باشند، بیمه عمر خریداری نخواهند کرد. با این تفاسیر اگر بخواهیم بیمه عمر در کشورمان توسعه یابد یکی از مهمترین راه­حل­ها این است که سایر رشته­های بیمه را تقویت کرده و در آنها خدمات بهتری ارائه شود.

ضعف دیگری که در بخش بیمه­گران وجود دارد این است که در بخش بیمه عمر محصولات متنوعی نداریم. به طوریکه تنها یک بیمه عمر و سرمایه­گذاری وجود دارد که با اسامی مختلف توسط شرکت­های مختلف به فروش می­رسد. این در حالیست که می­توانیم انواع بیمه­های عمر به شرط حیات داشته باشیم یا اینکه انواع بیمه­های عمر به شرط فوت را روانه بازار کنیم.

اما در حال حاضر بیمه عمر به شرط حیات اصلا در ایران وجود ندارد و یا در بیمه عمر مستمری که از انواع بیمه عمر است و برای جامعه بسیار لازم و ضروری است، هیچ محصولی نداریم و شرکت­های بیمه­ای نسبت به ارائه آن بی­تفاوت هستند.

اما بخش دیگر به نگرش مردم مربوط می­شود، به طوریکه مردم ایران با فرهنگ قضا و قدری بزرگ شده­اند و این فرهنگ سبب شده که با این طرز فکر که در آینده هر چه پیش آید خوش آید، هرگز به فکر خرید بیمه عمر نباشند. در حقیقت بیمه عمر بخشی از درآمد دوران جوانی را برای دوران کهولت ذخیره می­کند، اما نبود فرهنگ مناسب در ایران باعث می­شود که مردم جامعه به فکر زمان کهن­سالی نباشند. از سویی اولویت­بندی­های اشتباه در زندگی ایرانی­ها سبب شده است تا بیمه در زندگی مردم ایران در اولویت 70 به بعد قرار گیرد، این در حالیست که در کشورهای پیشرو در صنعت بیمه، خدمات بیمه­ای در بخش بیمه عمر جزو 3 اولویت اول زندگی مردم است. علاوه بر این در کشور ما بسیاری از افراد درآمد مکفی برای گذراندن امور جاری زندگی خود ندارند، بنابراین به اعتقاد خود اولویت­های بسیاری به جز بیمه عمر دارند. این در حالیست که بیمه عمر برای این افراد بسیار حیاتی­تر است، چراکه این خانواده­ها در مقایسه با افرادی که از لحاظ مالی تمکن قابل قبولی دارند، در صورت از دست دادن سرپرست خود، با مشکلات به مراتب بزرگتر و بیشتری مواجه خواهند شد. بنابراین بیمه عمر برای این دسته از افراد بسیار ضروری­تر است.

-         با این اوصاف رقابتی بین شرکت­های بیمه در زمینه بیمه عمر وجود ندارد. حال شما چه پیشنهادی برای رفع این مشکل دارید و به نظر شما رقابت بین شرکت­های خصوصی تا چه اندازه می­تواند در توسعه بیمه عمر تاثیر داشته باشد؟

رقابت در بخش بیمه عمر بدین معنی است که بر روی محصول رقابت شود نه اینکه بر روی پرتفوی رقابت داشته باشند. به بیان دیگر در شرایط فعلی شرکت­ها سعی دارند تا پرتفوی شرکت­های دیگر را بربایند یا به اصطلاح در تلاش­اند تا بدون اینکه به فکر خلق محصول جدید باشند سهم دیگران را ازآن خود کنند تا از این طریق پرتفوی خود را افزایش دهند. از آنجایی که بیش از 95 درصد فضای کشور در بیمه عمر خالی است، شرکت­های بیمه عمر می­توانند با طراحی انواع مختلف بیمه عمر پرتفوی جدید ایجاد کنند و در افزایش ضریب نفوذ بیمه عمر نقش­آفرینی کنند.

-         بیمه عمر از چه سالی وارد ایران شد و چه تاثیری بر ضریب نفوذ بیمه داشت؟

بیمه عمر از ابتدای تاسیس بیمه ایران یعنی 1314 در ایران بوده است ولی نسخه جدید و به روز آن تحت عنوان بیمه عمر و سرمایه­گذاری حدود 12 سال پیش توسط شرکت بیمه کارآفرین وارد بازار بیمه ایران شد و پس از آن بقیه شرکت­ها نیز این محصول را ارائه دادند. این تحول در زمینه بیمه عمر به اندازه­ای بود که از سال 1314 که بیمه ایران تاسیس شد و اولین بیمه عمر به فروش رسید تا سال 1384 یعنی طی 70 سال درصد رشد بیمه عمر در جامعه 4/1 درصد شد.  به عبارت دیگر ثمره 70 سال تلاش در صنعت بیمه منجر به این شد که از هر 1000 نفر، تنها 14 نفر در ایران بیمه عمر داشته باشند. اما در سال 1384 و با ورود بخش خصوصی و خلق محصول جدید بیمه عمر و سرمایه­گذاری، تا سال 1391 یعنی طی 7 سال، رشد بیمه عمر به 9/2 درصد رسید، به عبارتی بیش از 2 برابر رشد داشتیم.

به بیان دیگر ثمره 7 سال بیش از 70 سال بود، چراکه بخش خصوصی به بازار آمد و محصول جدید مورد نیاز مردم جامعه را روانه بازار کرد. حال فرض کنید اگر چندین محصول جدید داشته باشیم چه تاثیری بر ضریب نفوذ بیمه عمر در کشور خواهد داشت.

-         در شرایط فعلی وضعیت بیمه عمر را چگونه ارزیابی می­کنید و چه راهکارهایی برای بهبود شرایط دارید؟

بر اساس شواهد، در حال حاضر فروشنده­هایی در بازار بیمه وجود دارند که به هیچ­وجه تخصص ندارند و به جای اینکه محصول خود را به مردم معرفی کنند، سعی در ضعیف جلوه دادن رقبای خود دارند. بنابراین فردی که تصمیم به خرید بیمه عمر دارد به طور کل قید بیمه عمر را می­زند. فروشندگان بیمه در برخی موارد حتی، اطلاعات نادرست به مردم می­دهند و فرد را دچار چندگانگی می­کنند که این موضوع منجر به بی­اعتمادی مردم به بیمه عمر می­شود.

-         با این وجود تخصصی­کردن بیمه­گران (تأسیس شرکتهای بیمه ای که فقط بیمه عمر ارائه دهند) چه تاثیری بر ضریب نفوذ و توسعه بیمه عمر خواهد داشت؟

تجربه سایر کشورها نشان داده است که تخصصی­سازی منجر به افزایش کارایی می­شود. به طوریکه بیمه­گرانی که به صورت اختصاصی بیمه عمر می­فروشند و با این هدف هم تاسیس شده­اند، عملکرد و کارایی بیشتری دارند. اما در ایران چنین نتیجه­ای را در بخش دولتی نگرفتیم. به طوریکه در سالهای پس از انقلاب از ادغام 9 شرکت بیمه خصوصی یک بیمه دولتی تاسیس شد با هدف ارائه خدمت در بخش بیمه های اشخاص و به نوعی به بیمه اختصاصی اشخاص معروف شد، البته با مدیریت بخش دولتی که در آخر هم به دلیل سوء مدیریت این شرکت توفیق چندانی نداشت و حتی به مرز انحلال هم رسید که سبب شد تا این شرکت را از حالت اختصاصی خارج کنند و به حالت عمومی تبدیل کنند و با انتقال برخی از پرتفوهای سایر شرکت­های دولتی آن زمان از انحلال آن جلوگیری کنند.

بنابراین در حال حاضر اگر بخواهیم به سمت تخصص­گرایی پیش رویم حتما باید در بخش خصوصی این کار صورت گیرد و باید از مشورت نخبه­های بیمه عمر هم استفاده شود چراکه ماهیت بیمه عمر کاملا با سایر بیمه­ها متفاوت است.

-         رشد ضریب نفوذ بیمه عمر چه تاثیری در شکوفایی اقتصادی خواهد داشت؟

ضریب نفوذ بیمه عمر دو تاثیر بر شکوفایی اقتصادی خواهد داشت. ابتدا تاثیر مستقیم که با افزایش ضریب نفوذ بیمه عمر، ضریب نفوذ کل بیمه رشد خواهد کرد که در پی آن شکوفایی اقتصادی هم رقم می­خورد. به بیان ساده­تر اینکه یکی از شاخص­های رشد اقتصادی، رشد ضریب نفوذ بیمه است. از طرفی تاثیر غیرمستقیم رشد بیمه عمر بر شکوفایی اقتصادی این است که در جوامعی که بیمه عمر توسعه یافته باشد، افراد با مشکلات کمتری مواجه خواهند شد و به عبارت دیگر از پشتوانه مالی برخوردار خواهند شد و نیازهای مالی آنها از محل اندوخته بیمه عمر تامین خواهد شد که خود منجر به رفاه اقتصادی جامعه و متعاقباً شکوفایی اقتصادی می­شود.

-         سیاست­های دولتی چه تاثیری بر توسعه بیمه عمر خواهند داشت؟

به دلیل تاثیر ضریب نفوذ بیمه عمر بر رشد اقتصادی، همواره تمام دولت­ها مستقیم سعی بر افزایش این شاخص در جامعه دارند. اما در ایران  متاسفانه به دلیل اجرای سیاست­های نادرست علی­رغم اینکه تلاش­های بسیاری در سالهای گذشته انجام شده اما هنوز مردم با بیمه عمر بیگانه هستند. این بیگانگی و عدم اعتماد نشان می­دهد که مدیران دولتی و بیمه مرکزی نتوانسته اند بیمه عمر را به جامعه معرفی کنند و تلاش­های آنها تا به امروز چندان نتیجه بخش نبوده است. بنابراین پیشنهاد می­شود برای به ثمر رسیدن تلاش­های دولتمردان از تجربه فروشنده­های حرفه­ای بیمه عمر استفاده کنند. به عنوان مثال، باور غلطی که در این رشته بیمه­ای وجود دارد تبلیغات است. متاسفانه به اشتباه بر این باورند که تبلیغات، مردم را با بیمه عمر آشنا می­کند در صورتیکه این اقدام کاملا نسنجیده است و بهترین راهکار برای توسعه فرهنگ خرید بیمه عمر در جامعه، استفاده از ظرفیت فروشندگان متخصص در این حوزه است چراکه آنها به طور مستقیم با مردم ارتباط دارند. تبلیغات آنهم به نوعی که در حال حاضر در کشور موجو است راهگشا نیست. با این اوصاف می­توان حتی با ساخت یک فیلم آموزنده به اندازه یک سال تبلیغات بازخورد گرفت همانطور که این موضوع در کشورهای پیشرو اثبات شده است.

-         در آخر چه توصیه­ای برای بهبود ضریب نفوذ و توسعه بیمه به ویژه بیمه عمر در ایران دارید؟

با وجود اینکه در ایران بسیاری از مردم زیر خط فقر هستند اما در کشورمان میزان فروش کالاهای لوکس بسیار زیاد است و این موضوع نشان می­دهد که درآمد بسیاری از مردم برای خرید کالاهای لوکس صرف می­شود که غیرضروری است اما برای خدمات ضروری مثل بیمه عمر تمایلی نشان نمی دهند. بخش عمده این مشکل به بیمه مرکزی مربوط می­شود که نتوانسته است فرهنگ خرید بیمه عمر را در جامعه ایجاد کند، زیرا طبق متن ماده 1 قانون تاسیس بیمه مرکزی و بیمه گری مصوب سال 1350، تعمیم، هدایت و گسترش امر بیمه در جامعه اولین وظیفه بیمه مرکزی است که انجام این وظایف در زمینه بیمه عمر تا قبل از سال 1384 بسیار ضغیف و بعد از ورود بخش خصوصی و از سال 1384 تا امروز با وجود اینکه بهبود قابل قبولی داشته است اما همچنان عملکرد آن ضعیف ارزیابی می­شود. در هر حال به اعتقاد ما، تمرکز بخش ستادی صنعت بیمه بر فروشندگان بیمه عمر بیشترین تأثیر را در افزایش ضریب نفوذ بیمه عمر خواهد داشت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


3 + = دوازده

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>